Groene Cirkel Kaas en Bodemdaling

In Bleskensgraaf staat Zuivelfabriek De Graafstroom. Het is een coöperatie van boeren die van eerlijke melk een eerlijk eindproduct maken. Samen met provincie Zuid-Holland, Deltamilk, Rabobank, Waterschap Rivierenland en Wageningen University & Research hebben wij een droom. Met de proeftuin ‘Groene Cirkels’ maken wij werk van het tegengaan van bodemdaling en het vergroten van biodiversiteit om zo tot een toekomstbestendige landbouw te komen.

Grote uitdagingen

Het karakteristieke veenweidegebied, waar De Graafstroom in staat, werd eeuwen geleden al op doek gezet door Hollandse schilders om haar idyllische landschap. Zowel dit karakteristieke landschap als de boerengemeenschap staan momenteel voor grote uitdagingen. Het aantal boerenbedrijven neemt af evenals de biodiversiteit in het gebied. Om te kunnen blijven concurreren met andere gebieden is drooglegging van de veenweiden tot nu toe noodzakelijk. Deze ontwatering zorgt echter voor bodemdaling, met als effect een verminderde biodiversiteit en een hoge uitstoot van CO2.

Groene Cirkel Kaas en Bodemdaling

De Groene Cirkel Kaas en Bodemdaling brengt partijen bij elkaar om de grote uitdagingen in het veenweidegebied het hoofd te bieden. Zo zien wij een mooie kans in peilgestuurde drainage, waardoor de veenweide de juiste vochtigheidsgraad behoudt en minder verzakt. Verder neemt de biodiversiteit in het gebied toe door het cultiveren van kruidenrijk gras. Met de melk van deze kruidenrijke graslanden proberen we de kaas nog lekkerder te maken. De Groene Cirkel Kaas en Bodemdaling is mede mogelijk gemaakt door een provinciale subsidie van het Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP3).

Thema Bodemdaling

Veenoxidatie in het veenweidegebied leidt tot bodemdaling. Dit leidt tot maatschappelijke kosten, ook komen er grote hoeveelheden CO2 vrij tijdens dit proces. Daarnaast neemt de waterkwaliteit af door het vrijkomen van stoffen uit het veen. De partners hebben de ambitie om via innovatief bodem-, en peilbeheer en innovatieve bedrijfsvoering deze maatschappelijke kosten terug te dringen en hiermee een toekomstbestendige melkveehouderij te ontwikkelen. Onder andere in de peil gestuurde drukdrainage zien de partners een kans die zij gezamenlijk ontwikkelen, als onderdeel van een transitie naar een ecologisch en economisch duurzame melkveehouderij.

Thema Biodiversiteit

De partners herkennen dat het waarborgen van de (agro)biodiversiteit een voorwaarde is voor het behouden van het kenmerkende landschap van het Groene Hart en een gezonde bodem. Door te investeren in kruidenrijk grasland, het sluiten van kringlopen en de waterhuishouding dragen de partners bij aan zowel dit landschap als het herstellen van het bodemleven. Daarnaast bestond in het Groene Hart een unieke weidevogelpopulatie van grutto’s, kieviten, tureluurs en de watersnip. Door te investeren in biodiversiteit, dragen de partners bij aan het behoud en het herstel van deze populatie.

Thema Verdienmodellen

Door de inspanningen van de partners op al deze thema’s realiseren zij een grote maatschappelijke meerwaarde voor het Groene Hart. De investeringen leiden tot een landschappelijke meerwaarde door een toename in biodiversiteit, weidevogels en het behoud van het iconische landschap als erfgoed en recreatiegebied. Door het beperken van bodemdaling wordt ook de financiële impact van bodemdaling geremd en de kosten voor de maatschappij beperkt. Daarnaast brengen de inspanningen van de partners de regio weer een stapje dichterbij een duurzame, circulaire economie. Samen draagt dit bij aan het behouden van de landschapskwaliteit die ook door UNESCO erkend is. Om dit mogelijk te maken werken de partners gezamenlijk aan een verdienmodel wat verschillende vormen van duurzame meerwaarde vergeldt. Dit stelt de partners in staat om zich te blijven inzetten voor een toekomstbestendig Groene Hart.

Om te komen tot een economisch duurzaam Groene Hart is het onze ambitie dat meerwaarde voor het landschap, de biodiversiteit en het landschap terugkomt in het inkomen van de agrarisch ondernemers. Hiervoor worden meerdere verdienmodellen uitgewerkt. Het verminderen van de bodemdaling wordt gekoppeld aan de vermarkting van CO2-credits. Een duurzame en circulaire bedrijfsvoering met onder meer kruidenrijk grasland en meer biodiversiteit vormt de basis voor een premium kaas, met een hogere positionering in de markt.

Door te werken aan verdienmodellen erkennen de partners het belang van een verantwoord en financieel duurzame transitie in de melkveehouderij en bieden hiermee en ecologisch én economisch perspectief voor sector en regio.

Thema Kennisontwikkeling

De partners ontwikkelen kennis over de benoemde thema’s ten behoeve van de transitie naar een duurzame en circulaire economie in het Groene Hart. Kennisuitwisseling met andere partijen in wetenschap en maatschappij staat hierin centraal. Vele initiatieven zetten zich in de regio in voor het beperken van bodemdaling en het verduurzamen van de landbouw. Door te werken met Zuivelfabriek De Graafstroom als katalysator in het gebied en verscheidene andere partners uit verschillende, belanghebbende sectoren, creëert de Groene Cirkel Kaas en Bodemdaling een unieke meerwaarde. De integrale aanpak faciliteert mogelijkheden waar voorheen patstellingen lagen en heeft zo een grote realisatiekracht.

Via het ontwikkelen en delen van kennis in deze samenwerking dragen de partijen bij aan nieuwe mogelijkheden voor de regio die voorheen onbereikbaar waren. Het is onze ambitie om als koploper een nieuw perspectief te delen met alle andere belanghebbenden in de regio.

Thema Sluiten van kringlopen

De partners zoeken actief naar kansen tot verbinding met andere sectoren. Van bodem tot mest en melk, er wordt geen druppel verspild. We werken mét de natuur als onze partner, als verzekering voor de toekomst van onze voedselindustrie. In samenwerkingsverband werken de partners aan nieuwe, innovatieve proces- en productiemethoden die grondstof- en energieverbruik beperken.